In januari-april 2009 voert Scholen voor Duurzaamheid in heel Nederland de module Jongereninspaark in de Kaderrichtlijn Water uit. De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) verplicht waterbeheerders om plannen te maken voor een goede waterkwaliteit. In het voorjaar van 2009 komen al deze nieuwe plannen ter inspraak te liggen. Scholen voor Duurzaamheid biedt u de gelegenheid om met uw leerlingen deel te nemen aan deze inspraakronde.

Actueel
Een goede waterkwaliteit vinden we belangrijk in Nederland. Omdat water zich weinig aantrekt van landgrenzen, zijn internationale afspraken nodig. Daarom is er sinds eind 2000 de Europese Kaderrichtlijn Water van kracht. Die moet ervoor zorgen dat de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Europe in 2015 op orde is. De uitvoering van de KRW vraagt een grote inspanning van verschillende partijen internationaal, nationaal en regionaal.

‘ver-van-mijn-bed-show’?
Veel Nederlanders leven ‘met de rug naar het water’: water is een onopgemerkt onderdeel van het dagelijkse leven. Schoon water stroomt uit de kraan en een eventueel teveel aan water, bijvoorbeeld door een flinke hoeveelheid regen, wordt simpelweg afgevoerd naar zee. Rond water bestaat, zo lijkt het, een grote mate van vanzelfsprekendheid. Dat er, in het kader van de implementatie van de Europese Kaderrichtlijn Water, al een aantal jaren hard gewerkt wordt aan beleidsvorming rond verbetering van de waterkwaliteit, is voor de meeste Nederlanders onbekend. En dat bij de uitvoering van kwaliteitsmaatregelen diverse keuzes gemaakt moeten worden, waarbij telkens een afweging plaatsvindt van diverse belangen en inzichten, is voor de meeste Nederlanders al helemaal een ‘ver-van-mijn-bed-show’.

Jongeren betrekken bij planvorming waterkwaliteit
Voor Nederlandse jongeren is dat niet anders: de waterwereld, met alles wat daarbij komt kijken, is voor de meesten onbekend terrein. In deze module, die uitgevoerd wordt in januari-april ’09 wordt jongereninspraak in de verschillende (deel)stroomgebieddistricten georganiseerd rond de ontwerpstroomgebiedbeheerplannen. De ervaring leert dat jongeren met een frisse en onbevangen blik kijken naar beleidsvoornemens en daarop hun eigen ideeën kunnen vormen. Zodoende raken jongeren betrokken bij waterkwaliteit en daarmee bij de toekomst van Nederland.


Inhoud project
… leerlingen doen in de omgeving van school veldonderzoek naar de kwaliteit van het buitenwater;
… leerlingen hebben contact met regionale waterexperts over hun meetresultaten en de ‘vertaling’ ervan in waterplannen;
… leerlingen adviseren beleidsmakers en bestuurders en presenteren (met verve!) hun toekomstideeën over water.

leerlingen ontvangen een echte opdracht van een echte opdrachtgever (provincie en regionale waterschappen) en komen in direct contact met echte waterexperts. Met het project gaan ze op veldonderzoek en stellen vervolgens - op basis van hun eigen meetresultaten - een advies samen voor beleidsmakers van verschillende (water)overheden. Hoe staat het met de waterkwaliteit in de eigen omgeving? Waar gaat het mis en wat zijn de mogelijke oorzaken? En wat moet er gebeuren om het te verbeteren? En wat vinden ze van de huidige toekomstplannen voor de waterkwaliteit? Stuk voor stuk vragen die passen binnen de vakinhoud van Biologie en/of Aardrijkskunde. Hun advies/inspraakreactie presenten de leerlingen tijdens een grote slotmanifestatie aan elkaar, leerlingen van andere scholen, waterexperts, en natuurlijk aan de beleidsmakers.

Beeld eindresultaat (april/mei ’09)
“Vertegenwoordigers van vijftien verschillende klassen presenteren hun ideeën over een goede waterkwaliteit. Op de voorste rij zitten de gedeputeerde, drie wethouders, een recreatieondernemer, twee boeren en de dijkgraaf met groeiende interesse te luisteren, vooral omdat de stroomgebiedbeheersplannen momenteel in inspraak zijn. De leerlingen schetsen allereerst een beeld van de regionale waterkwaliteit, op basis van eigen veld- en literatuuronderzoek. Net als bij de ‘echte’ Kaderrichtlijn Water was dit voor de jongeren het uitgangspunt om te werken aan goede waterkwaliteitsdoelstellingen. Daarna moesten er keuzes gemaakt worden, want welke waterbelangen wegen eigenlijk het zwaarst en wat voor maatregelen passen daarbij? In de klas werd het pas echt spannend toen de gastspreker van het waterschap die ze op school hadden uitgenodigd er heel anders over bleek te denken dan de boer die ze de dag ervoor telefonisch hadden geïnterviewd. In de klas ontstond toen een heftige discussie. Waar heeft bijvoorbeeld de landbouw baat bij of welke waterkwaliteit heeft de natuur nodig? En wat gaan al die maatregelen de burger uiteindelijk kosten? Toch zijn ze er met z’n allen uitgekomen: ze presenteren vol overtuiging hun originele ideeën voor een goede waterkwaliteit en raken hierover in een serieus gesprek verwikkeld met de deskundigen in de zaal. In gezamenlijkheid overhandigen ze, als inspraakreactie op de beheersplannen, hun ideeën aan de aanwezige bestuurders.”

Werkwijze
- De module start met een scholing voor docenten in de methodiek 'verhalend ontwerpen'. Dit is een krachtige activerende manier van lesgeven die vaker gebruikt kan worden.
- Docenten ontvangen een uitgebreid draaiboek van de module. Hierin wordt ook de lokale maatschappelijke opdracht van de gemeente weergeven.
- Docenten ontvangen naast het draaiboek ook een bronnenboek met landelijke, provinciale, regionale en lokale informatie, experts en organisaties die door leerlingen te benaderen zijn.
- De leerlingen presenteren hun bevindingen in een eindpresentatie voor de opdrachtgever.
- Uitvoerende organisaties krijgen ondersteuning van een team van NME centra en IVN Consulentschap Gelderland in de samenwerking Scholen voor Duurzaamheid Gelderland.
- Uitvoerende organisaties verkrijgen publiciteit via Scholen voor Duurzaamheid nieuwsbrieven, website en andere media.

- De module eindigt met een educatief evenement. De deelnemende klassen komen bij elkaar en presenteren hun inrochtingplannen aan experts en betrokkenen.

Projectgegevens
Doelen: • Nederlandse scholieren bewustmaken van het belang van een goede waterkwaliteit voor een gezonde, mooie en prettige woon-, werk- en leefomgeving;
• Nederlandse scholieren, door het doen van eigen wateronderzoek, betrekken bij de huidige waterkwaliteit in hun nabije leefomgeving en de te nemen maatregelen om deze waterkwaliteit te beheren (behouden en/of verbeteren);
• Nederlandse scholieren betrekken bij de beleidsontwikkeling rond het ontwerpstroomgebiedbeheerplan in de eigen regio, waarbij de jongeren een eigen inspraakreactie presenteren aan bestuurders, beleidsmakers en overige geïnteresseerden;
• De deelnemende scholieren en docenten kunnen bij één centraal bronnenboek (digitale voorziening) terecht voor toegespitste achtergrondinformatie en gerichte doorverwijzingen rond waterkwaliteitsinformatie in hun eigen (deel)stroomgebieddistrict;
• De deelnemende leerlingen en docenten maken kennis met de verschillende actoren (o.a. ministeries, waterschappen, provincies, gemeenten, maatschappelijke organisaties en/of bedrijven) die betrokken zijn bij waterkwaliteitsbeheer in Nederland.
Doelgroep: Alle klassen van vmbo, havo en vwo (verschillende varianten voor resp. vmbo, onderbouw h/v en bovenbouw h/v). Diepgang en wijze van presenteren worden door de docent aangepast aan de eigen leerlingen.
Vorm: Het onderwijsontwerp kan als een lessenserie worden uitgevoerd. Dit kan binnen een vak of binnen het rooster in een goed werkbaar vakoverstijgend model. Ook kan het als roosterdoorbrekend project worden uitgevoerd.
Vakken : Aardrijkskunde, economie, maatschappijleer, biologie, geschiedenis, scheikunde, techniek, Nederlands, etc. De school bepaalt zelf welke vakken meedoen: totaal minimaal 10 lesuren. Voor scholen die voor het eerst meedoen wordt 12 à 15 lesuren aangeraden.
Methode: Verhalend Ontwerp
Data uitvoering: januari-april 2009

Scholing:

Als begeleidend docent krijgt u deze aangeboden, zodat u kennis kunt maken met de methode van Scholen voor Duurzaamheid (verhalend ontwerpen) en u krijgt instructies over de digitale leeromgeving. Tijdens deze scholingsdag zijn ook een aantal inhoudelijk deskundigen aanwezig die u meer kunnen vertellen over de achtergronden van de module. De scholingsdagen vinden plaats op:
- Noord Brabant: Dinsdag 3 maart 2009 (hele dag).
- Overijssel: Woensdag 4 maart 2009 (hele dag)
- Zeeland: Donderdag 5 maart 2009 (hele dag)
- Zuid Holland: Dinsdag 10 maart 2009 (hele dag)
- Utrecht/ Flevoland: Woensdag 11 maart 2009 (hele dag)
- Groningen: Donderdag 12 maart 2009 (hele dag)

Prijs:
Eerste deelnemende klas van een schoollocatie € 200,-; elke volgende klas van dezelfde schoollocatie steeds € 50,- minder, met een minimum van € 50,- per klas. (€ 200, € 150, € 100, € 50,-)
Evenement Dit evenement vormt de afsluiting van Scholen voor Duurzaamheid. De deelnemende klassen komen bij elkaar en presenteren hun inrichtingsplannen in interactieve workshops aan experts en betrokkenen. De evenementen worden gehouden op:
- Noord Brabant 19 mei 2009
- Overijssel en Oost Gelderland 20 mei 2009
- Zeeland 21 mei 2009
- Zuid Holland, Noord Holland, Utrecht 26 mei 2009
- Noord Utrecht, Flevoland, West Gelderland 27 mei 2009
- Groningen, Friesland, Drenthe 28 mei 2009


Maatschappelijke stage
Leerlingen die deelnemen aan het project kunnen tussen de 8 en de 16 uur (afhankelijk van de werkzaamheden buiten de klas) van hun deelname rekenen als maatschappelijk stage.


Contact en informatie
Heeft u interesse in de module? Neem dan contact op met het IVN Consulentschap in uw provincie, zie de adresgegevens op deze website, of via krw@ivn.nl

Er kunnen in heel Nederland maar 90 klassen meedoen dus geef u snel op!