In de laatste week van november hebben zo’n 40 leerlingen uit klas 1A en 1B van CSG Beilen hun groene maatschappelijke stage uitgevoerd. In opdracht van Staatsbosbeheer dachten de leerlingen na over een update van het Melkweg- en Bospad, vlakbij het Herinneringscentrum Kamp Westerbork in Hooghalen. Na een week van interviewen, brainstormen, maquettes maken en boompjes omzagen, presenteerden twee groepen op vrijdagochtend met enthousiasme hun ideeën over een nieuwe inrichting van het gebied. Deze maatschappelijke stage maakt deel uit van het project ‘Betrokken bij Buiten’, waarbinnen een coalitie van vijf grote natuurorganisaties zoekt naar een efficiënte organisatievorm voor de groene maatschappelijke stage. Het IVN organiseerde - in samenwerking met Staatsbosbeheer - de stage in Hooghalen.

GroenTeam
Het stageconcept ‘Betrokken bij Buiten’ kent een vast recept: leerlingen richten een GroenTeam op, ontvangen een echte, realistische stageopdracht uit handen van de echte opdrachtgever, gaan vervolgens daadwerkelijk aan de slag en presenteren tenslotte de eindresultaten aan diezelfde opdrachtgever. Zo ook in Beilen: op maandagochtend 24 november starten de leerlingen met het oprichten van hun eigen GroenTeam. Omdat de stageopdracht te maken heeft met de boswachterij (natuur), het voormalig kamp Westerbork (cultuurhistorie) en wetenschappelijk onderzoek rond astronomie (wetenschap) kiezen de leerlingen als naam NCWG (Natuur Cultuur Wetenschap Groep) voor hun GroenTeam, met als slogan ‘het gras is groener aan de overkant’. Leerling Thom ontwerpt het winnende logo.

Rond de middag fietsen de leerlingen van Beilen naar Hooghalen, waar ze worden ontvangen in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Ter plekke krijgen ze informatie over het voormalige kampterrein en verkennen ze samen met boswachter Evert Thomas van Staatsbosbeheer het Melkweg- en Bospad. Ook worden alvast de klussen voor de volgende dag geïnventariseerd.

Hard werken in de natuur

Dinsdagochtend om 9 uur melden de leerlingen zich opnieuw in Hooghalen: vandaag staat er een klusdag op het programma. Al snel is de groep in tweeën verdeeld: de ene groep gaat jonge boompjes omzagen rond de zandspeelplaats, de andere groep doet hetzelfde bij een ven. Beide werkplekken liggen naast het pad, waarover ze later deze week een advies moeten presenteren. Compleet met zagen, knipscharen en handschoenen gaan de leerlingen vol enthousiasme aan de slag.

’t Is hard werken in de natuur: zagen, knippen, omtrekken en slepen. Omstreeks de middag is er warme snert. Dat gaat erin als… soep!

Interviewen van bezoekers en bewoners
Woensdagochtend meldt de ene groep zich om 9 uur op de parkeerplaats bij het Herinneringscentrum; de andere groep is vanaf kwart over acht op school present. Op school bedenken de leerlingen ideeën voor de herinrichting van het Melkweg- en Bospad. In drie groepjes (natuur-cultuur-wetenschap) wordt er flink gebrainstormd en kiezen ze, onder leiding van een eigen groepsvoorzitter, een Top-5 van beste ideeën. Mooie vondsten passeren de revue, zoals extra nestkastjes voor de vogels, een wandelpad met praatpalen en een heuse planetenspeeltuin.

De leerlingen die ’s ochtends in Hooghalen moeten zijn, gaan aan de slag met een recreatieonderzoek. Van de boswachter krijgen ze daarvoor een speciaal enquêteformulier. In groepjes van drie vragen ze bezoekers van het Melkweg- en Bospad waarom ze hiernaartoe zijn gekomen. Is dat vanwege het mooie bos, de verharde paden, het voormalig kampterrein of bijvoorbeeld de radiosterrenwacht? Ook vragen ze de bezoekers hoe vaak ze hier komen en wat ze van de kwaliteit van de verschillende voorzieningen vinden. Een aantal leerlingen gaan enquêteren in Hooghalen zelf. Aan de deur en bij de supermarkt vragen ze de inwoners van Hooghalen naar hun mening. Rond het middaguur wisselen de beide groepen: de interviewers gaan naar school om te brainstormen en de ideeënbedenkers gaan enquêteren.

Alle ideeën in één maquette
Donderdagochtend werken de beide groepen de toekomstideeën van woensdag verder uit. Passen ze bijvoorbeeld wel bij de uitkomsten van de recreatie-enquête? En gaan de natuurideeën eigenlijk wel samen met de ideeën over een nieuw Melkwegpad? Via een digitale leeromgeving zijn er verschillende websites beschikbaar met extra informatie over bijvoorbeeld de natuur rond Hooghalen, de radiosterrenwacht en bijzondere natuurbeleefpaden. Ook staan er adresgegevens van verschillende experts in de leeromgeving. Die kunnen gebeld of gemaild worden met vragen over bijvoorbeeld de natuur, de radiosterrenwacht of de geschiedenis van Westerbork.

Uiteindelijk komen de uitgewerkte ideeën terecht in een maquette van het nieuwe Melkweg- en Bospad, compleet met boompjes, gebouwen, speelplaatsen en informatieborden. Enkele leerlingen richten zich op de vormgeving ervan; anderen bereiden alvast de Powerpoint-presentatie van morgen door.

Een schat aan goede ideeën
Vrijdagochtend vroeg worden op school nog de puntjes op de i gezet. Daarna fietsen de leerlingen opnieuw naar het Herinneringscentrum om hun ideeën over een update van het Melkweg- en Bospad te presenteren. De beide maquettes worden per auto gebracht. Na een korte inleiding door projectleider Arjan Woertink van het IVN is het de beurt aan beide groepen leerlingen. Met veel enthousiasme en uiterst verzorgd, presenteren ze hun ideeën. Keurige Powerpoint-presentaties ondersteunen het verhaal, evenals de duidelijke maquettes.

Een greep uit de ideeën: meer overdekte schuilplaatsen in het bos, een flinke opknapbeurt voor de toiletten, een vogel-kijk-hut, spreek/praatpalen langs het pad over de geschiedenis, een kinderquiz voor onderweg en de herbouw van een barak op het voormalige kampterrein. In een reactie toont boswachter Evert Thomas zich zeer verrast: “Fantastisch, hier zitten echt ideeën bij waar we iets mee kunnen. Ik ben echt onder de indruk van wat jullie hier presenteren.” De boswachter spreekt vervolgens met de leerlingen af dat hij in de loop van volgend jaar op school terugkomt om hen te vertellen wat er met hun ideeën is gedaan. Begin 2009 gaan Staatsbosbeheer, het Herinneringscentrum en Astron (radiosterrenwacht) samen om de tafel om te werken aan de herinrichting van het Melkweg- en Bospad. “En met jullie ideeën kunnen we zeker iets. Hartelijk dank ervoor,” aldus de enthousiaste boswachter.

Betrokken bij Buiten
De uitvoering van de groene maatschappelijke stage in Hooghalen is één van de pilots die in 2008 en 2009 wordt uitgevoerd binnen het landelijke project Betrokken bij Buiten. Dit door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit gefinancierde project is een gezamenlijk initiatief van de zgn. Groene Coalitie, een coalitie van Geldersch Landschap en Geldersche Kasteelen, IVN, Landschapsbeheer Nederland, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Deze Groene Coalitie wil in gezamenlijkheid een uitdagend en efficiënt stageconcept ontwikkelen om te kunnen voldoen aan de (aankomende) vraag naar maatschappelijke stages. Vanaf 2011 zijn namelijk alle leerlingen uit het voortgezet onderwijs verplicht 72 uur maatschappelijke stage uit te voeren, waarin ze kennismaken met vrijwilligerswerk en/of maatschappelijke inzet. Zodoende vinden er in 2008 en 2009, verspreid over Nederland, verschillende pilots plaats om het stageconcept Betrokken bij Buiten in de praktijk uit te testen. Daarbij is gekozen voor een werkwijze met hele klassen, een stageduur van 36 uur en de aanpak van de stageopdracht via de oprichting van een GroenTeam. Een combinatie van denk- en doewerk (buiten) is daarbij gewenst.