Leerlingen van 3 HAVO en 3 VWO van het Ulbe van Houten te Sint Annaparochie hebben in opdracht van de gemeente ‘t Bildt nagedacht over de toekomst van het dorp Sint Jacobiparochie. Het onderwerp ‘krimp’ speelde daarin de hoofdrol. Want net als vele andere (kleine) dorpen in Friesland ligt ook voor Sint Jacobiparochie krimp in de lijn der verwachting. Aantrekkelijke nieuwbouw, creatieve oplossingen en aanbevelingen voor een actief en levendig dorpsleven passeerden de revue. De beide klassen hadden zich verenigd in twee adviesbureaus en kwamen in die hoedanigheid zeer professioneel voor het licht. Woensdagavond 13 oktober, voorafgaand aan de ouderavond op school, presenteerden zij hun creatieve ideeën aan gemeente ’t Bildt (wethouder mw. Haarsma en dhr. B. van der Veer), aan IVN (dhr. K. Siderius) en aan de ouders die in grote getale aanwezig waren.

Adviesbureau van Houten: Sint Jabik blijft behouden, maar dan duurzamer
Adviesbureau van Houten (3 HAVO) presenteerde vol vertrouwen haar plannen. De leerlingen hadden gedegen onderzoek verricht naar de huidige situatie van het dorp. De prognose voor 2020 is een inwoneraantal van 140; een kleine groei ten opzichte van het huidige inwonersaantal. Het advies is dan ook om geen huizen te slopen, maar om enkele aantrekkelijke huizen bij te bouwen en de reeds bestaande bebouwing te verbouwen tot comfortabele en duurzame woningen vol besparingsmogelijkheden. De nieuw te bouwen huizen worden onderverdeeld in starterswoningen en woningen voor het duurdere segment, waarbij flink rekening gehouden moet worden met voorzieningen voor senioren vanwege de vergrijzing.

Het adviesbureau geeft aan zich te willen richten op het aantrekken van jonge mensen. Want – zo laat de prognose zien – na 2020 zal er in het dorp wel sprake zijn van krimp. De aanwezigheid van jonge mensen en jonge gezinnen is daarbij essentieel voor een leefbaar dorp. Over de voorzieningen waren de leerlingen ook duidelijk: de supermarkt is te klein en te duur, goede fietspaden zijn onontbeerlijk, de winkels kunnen een opknapbeurt gebruiken en er moet meer gedaan worden om toeristen naar het dorp te lokken. Gedacht wordt aan een camping en een luxe duurzaam vakantieappartement in de oude watertoren. Tevens is het aan te bevelen om de beide basisscholen samen te voegen en uit te breiden met kinderopvang, bibliotheek en peuterspeelzaal.

Met betrekking tot de werkgelegenheid adviseert van Houten om de bedrijven te bundelen op een duurzaam bedrijventerrein (voorzien van speciale waterinstallatie en zonnepanelen) aan de noordwestkant van Sint Jabik. Een investering die binnen 10 jaar terug verdiend kan worden. Na een enquête bleek dat de inwoners van Sint Jabik een voorkeur hebben voor een grote supermarkt, een grote speeltuin en het behoud van de voetbalvereniging. Voor de verenigingen in het dorp heeft van Houten ook een advies klaar liggen; ‘word allemaal zelf meer actief en probeer de jeugd aan je te binden, anders zal de krimp ook vat krijgen op je vereniging met alle gevolgen van dien.’

Adviesbureau New Way: Sint Jabik onaantrekkelijk voor jongeren
Sint Jabik is onaantrekkelijk voor jongeren, zo bleek uit onderzoek door adviesbureau New Way (3 VWO). Volgens de prognose van New Way groeit het inwonertal van Sint Jabik tot 2030. Daarna vreest ook dit adviesbureau dat het dorp met krimp te maken krijgt. Een uitbreiding van faciliteiten en de bouw van enkele in het oog springende woningen moeten het tij keren. Voorstel is om de huidige verouderde en onaantrekkelijke bebouwing aan de G. Veenhuizenstraat te slopen en hierop nieuwe en duurzame woningen te bouwen voor ouderen en jonge gezinnen. Het oude sportveld zou een nieuwe functie moeten krijgen door hierop nieuwe voorzieningen te plaatsen. Ook dit adviesbureau pleit voor het samenvoegen van de beide basisscholen en voor de oprichting van een activiteitenteam.

New Way heeft flink nagedacht over de vormgeving en duurzaamheid van de nieuwe woningen. Duurzame isolatiematerialen, groene daken vol sedum, gebruik van FSC-hout en Red Cedar moeten zorgen voor aantrekkelijke, duurzame en betaalbare woningen. Bedrijven moeten een plek kunnen vinden op een bedrijventerrein net buiten het dorp en een nieuwe weg moet het verkeer om Sint Annaparochie leiden en niet langer er dwars door heen. “Onderscheid je en spring in op behoeftes uit de maatschappij’, was een ander advies. Zo pleitte het adviesbureau voor de ontwikkeling van een woon-werkboerderij (te bouwen op het oude sportveld) ter opvang van kinderen met een gedragsstoornis. Deze is bedoeld voor kinderen van 4 tot 16 jaar. Boeken de kinderen vooruitgang, dan kunnen ze 1 tot 2 dagen meedraaien op de ‘gewone’ school in het dorp. Leerervaring kan opgedaan worden in de SPAR; de kinderen leren ervan en de winkel hoeft niet veel te investeren in loonkosten.

Prognose is dat er over 10 jaar in het dorp geen winkels meer zullen zijn. De inwoners winkelen te weinig in het eigen dorp; dit omdat het er duur is en het assortiment klein. New Way adviseert daarom om niet in winkels te investeren, maar in een flinke markt die eens per kwartaal plaats vindt in het dorp. Zo’n markt kan ook weer aantrekkingskracht uitoefenen op toeristen. De watertoren moet daarin ook een rol gaan spelen als attractie: toeristen kunnen er in de toekomst abseilen of een vorkje prikken in het restaurant bovenin, met een adembenemend uitzicht over ’t Bildt. Het Plaatselijk Belang krijgt het advies om meer leden aan zich te binden. Dit door bijvoorbeeld bij lidmaatschap een kortingspas aan te bieden; 10% korting op activiteiten en voorzieningen in het dorp. Meer mensen moeten betrokken worden, dat is goed voor een sterker dorpsgevoel. Tevens moet er meer overleg zijn tussen de verschillende verenigingen, zodat misstanden voorkomen worden en het makkelijker is om van 2 of meer verenigingen lid te worden.

‘Zorgenkindje Sint Jabik baat bij frisse kijk’
De opdrachtgever gemeente ’t Bildt en de expert van het IVN waren stuk voor stuk prettig verrast door de inventieve en verfrissende inbreng van de jongeren. Wethouder mw. Haarsma prees met name de frisse kijk van de leerlingen: "Wat goed dat jullie niet alleen aan technische oplossingen hebben gedacht, maar ook aan manieren om mensen meer betrokken te laten raken bij het dorp. Een goede leefbaarheid en een hecht dorpsgevoel is nodig als dorpen te maken krijgen met zaken als ‘krimp’. Jullie hebben de zaken goed doorgedacht en jullie adviezen zijn breed en divers van aard. Hier kan de gemeente zeker haar voordeel mee doen. Vergeet ook zeker niet om jullie rapporten te overhandigen aan Plaatselijk Belang; ook voor hen staan hierin waardevolle ideeën vermeld”.